CZASOWNIKczęstość: dość częste

czuwa po hiszpańsku

ˈt͡ʂuva

aspekt
niedokonany

znaczenia

  1. velar, vigilar, cuidar

    opiekuje się kimś lub czymś, pilnuje, dba o bezpieczeństwo

    Forma 3. osoby liczby pojedynczej czasownika „czuwać”. W tym znaczeniu zwykle z „nad” (czuwa nad kimś/czymś). „Velar por” brzmi bardziej oficjalnie i podniośle, „vigilar” podkreśla pilnowanie i obserwowanie, a „cuidar de” to codzienna opieka.

    • Un guardia vigila la entrada durante toda la noche.

      Strażnik czuwa przy wejściu przez całą noc.

    • El padre cuida a los niños en casa.

      Ojciec czuwa nad dziećmi w domu.

    • Mi perro vigila la puerta del jardín.

      Mój pies pilnuje drzwi do ogrodu.

    • Los vecinos vigilaron el barrio durante las vacaciones pasadas.

      Sąsiedzi czuwali nad bezpieczeństwem dzielnicy podczas ostatnich wakacji.

    • El gobierno velará por los derechos de todos los trabajadores.

      Rząd będzie czuwał nad prawami wszystkich pracowników.

    • La comisión internacional vela por el estricto cumplimiento del tratado de paz acordado.

      Międzynarodowa komisja czuwa nad ścisłym przestrzeganiem uzgodnionego traktatu pokojowego.

    • Varias patrullas vigilan celosamente la frontera montañosa para evitar el contrabando nocturno.

      Kilka patroli czujnie pilnuje górskiej granicy, aby zapobiec nocnemu przemytowi.

  2. velar, estar en vela, permanecer despierto

    nie śpi, czuwa przy kimś (np. przy chorym, w nocy)

    Chodzi o świadome niespanie, zwykle w nocy, przy chorym, zmarłym lub w oczekiwaniu na coś. „Velar a alguien” to także czuwanie przy zmarłym.

    • La madre vela junto a la cama de su hijo enfermo.

      Matka czuwa przy łóżku chorego syna.

    • El soldado permanece despierto hasta el amanecer.

      Żołnierz czuwa aż do świtu.

    • La abuela está en vela esta noche.

      Babcia czuwa tej nocy.

    • Mi hermana permanece despierta con el bebé.

      Moja siostra czuwa przy dziecku.

    • Ayer pasé la noche en vela porque mi hermano tenía fiebre.

      Wczoraj czuwałem całą noc, ponieważ mój brat miał gorączkę.

    • El enfermero veló al paciente durante toda la madrugada.

      Pielęgniarz czuwał przy pacjencie przez całą noc.

    • Los familiares velaron al anciano hasta el amanecer, esperando señales de mejoría médica.

      Członkowie rodziny czuwali przy starcu aż do świtu, czekając na oznaki poprawy stanu zdrowia.

    • Agotada por el insomnio, permaneció despierta escuchando la respiración agitada del convaleciente.

      Wykończona bezsennością, czuwała, wsłuchując się w niespokojny oddech rekonwalescenta.

  3. estar alerta, estar atento

    jest w gotowości, uważnie śledzi sytuację

    Znaczenie przenośne: ktoś jest przygotowany do działania i reaguje na każdy sygnał, niekoniecznie w nocy.

    • La policía debe estar alerta ante posibles incidentes durante la manifestación.

      Policja musi czuwać nad ewentualnymi incydentami podczas manifestacji.

    • El equipo médico tiene que estar atento a cualquier cambio en sus constantes vitales.

      Zespół medyczny musi uważnie czuwać nad każdą zmianą jego parametrów życiowych.

    • El conductor siempre está alerta en la carretera.

      Kierowca zawsze czuwa na drodze.

    • El médico está atento a los cambios.

      Lekarz czuwa nad zmianami.

    • El equipo de rescate estuvo alerta durante la fuerte tormenta de ayer.

      Ekipa ratunkowa czuwała w gotowości podczas wczorajszej silnej burzy.

    • Estaremos atentos a cualquier noticia sobre el retraso del vuelo.

      Będziemy czujnie śledzić wszelkie wiadomości o opóźnieniu lotu.

    • Los analistas financieros están alerta ante las fluctuaciones imprevistas del mercado de valores internacional.

      Analitycy finansowi czuwają w obliczu nieprzewidzianych wahań na międzynarodowym rynku papierów wartościowych.

    • El servicio sismológico permanece atento a cualquier movimiento telúrico para advertir a la población.

      Służba sejsmologiczna czuwa i śledzi wszelkie ruchy tektoniczne, aby w porę ostrzec ludność.

Konstrukcje

  • velar por [alguien/algo]

    Używane, gdy ktoś dba o czyjeś dobro lub bezpieczeństwo; „czuwać nad kimś/czymś”.

    El director vela por el bienestar de los alumnos.

    Dyrektor czuwa nad dobrem uczniów.

  • velar a [alguien]

    Bez przyimka „por” oznacza czuwanie przy kimś, zwłaszcza przy chorym lub zmarłym.

    Toda la familia veló al abuelo.

    Cała rodzina czuwała przy zmarłym dziadku.

  • cuidar de [alguien/algo]

    Codzienna opieka nad osobą lub rzeczą; przyimek „de” jest typowy, choć można też powiedzieć „cuidar a alguien”.

    Ella cuida de su padre enfermo.

    Ona czuwa nad chorym ojcem.

Zwroty

  • Dios vela por nosotros

    Bóg czuwa nad nami

  • pasar la noche en vela

    czuwać całą noc

  • ¡Siempre listos!

    Czuwaj! (pozdrowienie harcerskie)

Synonimy

  • custodiarstrzec

    W porównaniu z „vigilar” bardziej formalne; dotyczy strzeżenia cennych rzeczy, więźniów lub miejsc.

  • protegerchronić

    W porównaniu z „velar por” akcentuje aktywną ochronę przed zagrożeniem, a nie samo pilnowanie.

Antonimy

  • dormirspać

  • descuidarzaniedbywać